Kunst snuiven op straat

De kunstwandeling leidt u kriskras door de historische binnenstad, langs ruim zestig Delftse kunstschatten, gewoon op straat. Wilt u meer weten over de kunstenaar, het kunstwerk of de geschiedenis? Tik op de ‘Nummer kunstwerk’ knop en selecteer het nummer dat op de plattegrond staat. U kunt ook verder scrollen op deze pagina om alle nummers te zien.

Dat kan ook tijdens de wandeling. Hoe? Bovenaan de plattegrond staat een QR-code. Door deze code met uw mobiele telefoon te scannen, kunt u van elk object ter plekke achtergrondinformatie lezen. Heeft u nog geen QR-reader? In de App-store (iPhone) of Google Play Store (Android) vindt u gratis apps.

Klik hier voor een QR Scanner voor een iPhone
Klik hier voor een QR Scanner voor een Andriod
Veel plezier met uw wandeling!

#1 Station Delft

Ontwerp: Martijn Geerdes
Opdrachtgever: Mecanoo architecten en Integra Ceilings
Materiaal: aluminium
Jaar van plaatsing: 2015
Sinds 2015 heeft Delft een nieuw station. Na zes jaar bouwen reden op 28 februari de eerste treinen door de spoortunnel, de officiële opening was op 9 april. De entreehal is voorzien van een gewelfd plafond met een historische kaart van de stad en omgeving uit 1877, met het eerste station van Delft op steenworp afstand van het nieuwe station. De kaart toont ook de stadsgracht die na de bouw van de spoortunnel weer terug is langs de Phoenixstraat. De plattegrond van circa 70 bij 110 meter is zowel zichtbaar bij binnenkomst vanaf de perrons als vanuit de stadsingang. Het beeld verandert wanneer de reiziger door de ruimte loopt, doordat op elk punt een ander deel van de afbeelding in het zichtveld valt. Het gewelf bestaat uit 1929 rechte en gebogen aluminium lamellen van 20 cm hoog en 7 cm breed, die 30 cm uit elkaar zijn geplaatst. De lamellen zijn aan beide kanten voorzien van geprinte verticale stroken. De plattegrond bestaat in totaal uit bijna 30 miljoen blauwe stippen. De specifieke kleur Delfts blauw van de plattegrond is nauwkeurig afgestemd op de tegels die zijn toegepast in de afwerking van kolommen en wanden. Het plafondontwerp was in 2016 overall winnaar van de Sign+ Award en winnaar in de categorie Architectural Signage.

#2 Breestraat / Oude Delft

Titel: Mienette Storm
Kunstenaar: Els Benjamins (1944); Marian Gobius (1910 – 1994)
Materiaal: brons
Jaar van plaatsing: 1999
Op de voorgevel van Hotel Grand Canal, Breestraat 1, eert een bronzen maquette de Delftse sociaal hervormster, publiciste en wereldreizigster Anna Maria Margaretha Storm–van der Chijs (1814-1895). Zij werd hier geboren en woonde er tot 1855.
Mienette, zoals ze door familie en bekenden genoemd werd, was het jongste kind en de enige dochter in huize Van der Chijs. Haar ouders behoorden tot de Delftse elite: vader stamde uit een geziene koopmansfamilie en handelde in thee, boter en kaas; moeder was een generaalsdochter. Mienette was een vooraanstaand lid van de vrouwenvereniging ‘Dorcas’ (1833-1920), die behoeftige weduwen, alleenstaande vrouwen en grote gezinnen steun verleende. In 1845 trouwde Mienette met de Delftse predikant Willem Storm, die helaas twee maanden later overleed. Als weduwe richtte zij vervolgens aan de Verwersdijk een leer- en werkschool op voor hulpbehoevende meisjes in Delft. Daarnaast reisde ze de hele wereld rond; van Zuid-Afrika en Amerika tot Canada, Mexico en Cuba. Mienette Storm was geïnteresseerd in de manier van leven van vrouwen in andere landen, en dat inspireerde haar voor activiteiten in Nederland.

Zo bepleitte ze dat vrouwen ook ‘mannenberoepen’ moesten kunnen uitoefenen en drong ze aan op het openstellen van middelbare scholen voor beide geslachten. Door dit soort zaken werd ze bekend als voorvechtster van de rechten van de vrouw en speelde ze een cruciale rol in de vrouwenemancipatie.
Ter nagedachtenis aan Mienette Storm werd in 1955 op haar geboortehuis een bronzen plaquette onthuld, gemaakt door Marian Gobius. Deze verdween, maar in 1999 is een nieuw exemplaar geplaatst van de hand van Els Benjamins. De plaquette is gebaseerd op het oorspronkelijke ontwerp.
Delvenaar Wim Boonenburg werkt aan een roman over het leven van Mienette Storm.

#3 Boterbrug

Titel: Italianen in Delft
Kunstenaar: Els Benjamins (1944)
Materiaal: brons
Jaar van plaatsing: 2002
Deze bronzen plaquette op de gevel van makelaar Van Silfhout & Hogetoorn toont het Delftse muzikantenechtpaar Antonio Benedetto Fusco (Villatina 1854-Delft 1943) en Giuseppina Capocci (Picinisco 1867-Delft 1944), beter bekend als de Italiaanse orgeldraaier en zijn vrouw. Via deze plaquette, gemaakt door beeldend kunstenaar Els Benjamins uit Heemstede, staan zij symbool voor alle Italiaanse immigranten in Delft. Bij de onthulling van het kunstwerk, op 2 juni 2002, was ook de in Delft wonende achterkleinzoon Antonio Fusco aanwezig.

#4 Oude Delft/Nieuwstraat

Titel: Antoni van Leeuwenhoek
Kunstenaar: Jan Christoffel Schultsz (Amsterdam 1872-1945)
Materiaal: brons, smeedijzer
Jaar van plaatsing: 1909
Aan het hek van het Meisjeshuis aan de Oude Delft 116 hangt de bronzen plaquette van de beroemde Delftse natuurkundige, microbioloog en lakenhandelaar Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723). Ten onrechte, want hij woonde aan de Hippolytusbuurt 1. Begin twintigste eeuw was dit echter niet bekend en dacht men dat Oude Delft 116 zijn woonhuis was.

Beeldend kunstenaar Jan Christoffel Schultsz maakte het kunstwerk in 1909 na het winnen van een ontwerpwedstrijd voor een monument voor de zeventiende-eeuwse natuurwetenschapper. Van Leeuwenhoek is vooral bekend van de zelf ontworpen microscoop waarmee men voor het eerst bacteriën kon zien. Hij deed ook vooruitstrevende wetenschappelijke ontdekkingen, waaronder rode bloedcellen, zaadcellen en het streeppatroon op spiervezels. Hij stuurde zijn bevindingen naar de Royal Society in Londen, een genootschap van vooraanstaande wetenschappers. Zo werd hij breder bekend. Op 26 augustus 1723 overleed Van Leeuwenhoek in zijn geboortestad, bijna 91 jaar oud. Volgens de verhalen dicteerde hij op zijn sterfbed een brief aan de Royal Society waarin hij het fladderen van zijn middenrif zo grondig beschreef dat de aandoening de ‘ziekte van Van Leeuwenhoek’ wordt genoemd. Hij werd op 31 augustus 1723 in de Oude Kerk begraven.
In 2018 losten onderzoekers van de TU Delft en Rijksmuseum Boerhaave een eeuwenoud raadsel rond de microscopen van Antoni van Leeuwenhoek op. Zij toonden aan dat de Delftse lakenhandelaar annex amateurgeleerde dunne, zelfgeslepen lensjes gebruikte.

Titel: Weesmeisjes
Kunstenaar: Jacob Mattheus Cressant (Utrecht 1734-Amsterdam 1794)
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 1769
Boven de ingang van het Meisjeshuis aan de Oude Delft 166 staan twee stenen beelden van weesmeisjes, gemaakt door beeldhouwer Jacob Mattheus Cressant. Hij was een zoon van Jacobus Cressant die zich rond 1728 vanuit Frankrijk in Utrecht vestigde als beeldhouwer. Hij leerde het vak van beeldsnijder en steenhouwer van zijn vader en kreeg tekenlessen van Jacob de Wit. Hij woonde en werkte in Delft, later in Alkmaar. Zijn zandstenen bekroningen van de voormalige Duikersluis in Zaandam (herplaatst bij de Wilhelminasluis) genieten bescherming als rijksmonument. Cressant overleed tijdens familiebezoek in Amsterdam, op 59-jarige leeftijd.
Titel: Vrouw met vlam
Kunstenaar: Hendricus J. (Henk) Etienne (Delft 1895-Den Haag 1968)
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 1930

Op de hoek van de Nieuwstraat/Oude Delft staat dit stenen beeld in een nis van de Sint Hippolytuskapel. De oorsprong van dit gebouw ligt rond 1400. De kapel bevond zich naast het Heilige Geestzusterhuis. De oudste naam van de kapel is dan ook ‘Kapel van het Heilige Geestzusterhuis’. In de volksmond Heilige Geestkapel genoemd. In de loop der eeuwen had het gebouw verschillende functies, als munitiemagazijn, pakhuis en zelfs slachthuis. Van 1923 tot 1966 was het de aula van de Technische Hogeschool Delft (nu TU Delft). Toen na de afbraak van de Hippolytuskerk aan de Voorstraat in 1972 een groep gelovigen als gemeenschap bij elkaar bleef in deze middeleeuwse kapel, kozen zij voor de naam ‘Sint Hippolytuskapel’. Dit als eerbetoon aan Sint Hippolytus, sinds 1396 de patroon van Delft.

Het beeld ‘Vrouw met Vlam’ dateert uit 1930 en werd gemaakt door de Delftse beeldhouwer, medailleur en restaurateur Henk Etienne. Hij werd in 1895 in Delft geboren, studeerde aan de Technische Hogeschool en werkte het grootste deel van zijn leven in de Prinsenstad. De ‘Vrouw’ is geen heilige, maar symboliseert de wetenschap. De vlam is een bekend symbool van de TU en verwijst naar de mythe van Prometheus, de titaan die het vuur stal van de goden en aan de mensen gaf. Daarmee werd het voor de mens mogelijk om gereedschappen te maken en zich te ontwikkelen. In Delft staan verschillende kunstwerken van Henk Etienne, waaronder het beeld van dichter en criticus Dirk Coster in de tuin van het Meisjeshuis (zie nummer 4) en ‘Koningin Wilhelmina’ (1938) bij het Koningsplein (zie nummer 22).

Titel: Dirk Coster
Kunstenaar: Henk (Hendricus Johannes) Etienne (1895-1968)
Materiaal: brons, hardsteen
Jaar van plaatsing: 1963

In de tuin van het Meisjeshuis aan de Oude Delft 116 staat dit beeld van Dirk Coster (1887-1956). Deze dichter en criticus woonde en werkte in Delft. Hij richtte onder andere tijdschrift De Stem op. Het borstbeeld van ereburger Coster werd in 1963 geschonken door de Katholieke Studentenvereniging Sanctus Virgilius ter gelegenheid van haar dertiende lustrum.

Beeldhouwer, medailleur en restaurateur Henk Etienne werd in 1895 in Delft geboren. Hij studeerde aan de Technische Hogeschool en werkte het grootste deel van zijn leven in de Prinsenstad. In Delft staan verschillende kunstwerken van Henk Etienne, waaronder ‘Vrouw met Vlam’ (1930) in een nis van de Sint Hippolytuskapel (zie nummer 4) en ‘Koningin Wilhelmina’ (1938) bij het Koningsplein (zie nummer 22).

Titel: Plastiek
Kunstenaar: John (Johannes) Grosman (1916-1970)
Materiaal: baksteen, beton, brons
Jaar van plaatsing: 1971

Beeldhouwer John Grosman werd in Delft geboren, maar bracht de rest van zijn leven door in Arnhem en Amsterdam. Nadat hij in 1970 verongelukte, kocht de gemeente uit zijn nalatenschap dit beeld en werd het in de tuin van het Meisjeshuis geplaatst. Het beeld is laat werk van Grosman. Hij begon als beeldhouwer realistisch, maar dit bevredigde hem steeds minder; zijn werk werd daarom abstracter. Het beeld geeft door de losse elementen een ritmische beweging weer.

#5 Oude Delft

Titel: Pieter van Foreest
Kunstenaar: Richard de Vrijer (1948)
Materiaal: brons
Jaar van plaatsing: 2000
Op de gevel van Oude Delft 147 hangt een portretmedaillon, als eerbetoon aan de zestiende-eeuwse medicus Pieter van Foreest. Van 1573 tot 1596 woonde hij in dit kleinste huisje van Delft. Van Foreest werd in 1521 in Noord-Holland geboren, studeerde aan de Universiteit in Leuven en promoveerde in 1543 tot doctor in de geneeskunde. Ruim 35 jaar (van 1558 tot 1595) was Van Foreest stadsgeneesheer te Delft. Hij behandelde patiënten in alle lagen van de bevolking. Zo was hij lijfarts van Willem van Oranje maar ook arts van financieel minder bedeelden, die hij gratis behandelde. Van Foreest en zijn vrouw Eva van Teylingen speelden een grote rol in de Delftse gemeenschap. Zij bekleedden belangrijke functies, met name in de welzijnssector. Van Foreest adviseerde daarnaast het Delftse stadsbestuur en de landelijke overheid over diverse geneeskundige vraagstukken, zoals de pestepidemie. Ook op de ontwikkeling van de geneeskunde heeft hij een baanbrekende invloed gehad. Nog vele jaren na zijn dood (1597) maakten vele medici gebruik van zijn kennis en kunde. Het medaillon, gemaakt door de Delftse beeldhouwer Richard de Vrijer,
is in 2000 geplaatst in opdracht van de Stichting Pieter van Foreest.

Richard de Vrijer studeerde aan de Academie van Beeldende Kunsten in Rotterdam (1970-1976) en aan de Rijksacademie te Amsterdam (1976-1978). Naast vrij werk in brons en steen voert hij opdrachten uit voor particulieren, bedrijven en (overheids)instellingen: beelden, portretten, reliëfs en penningen. In opdracht van de Stichting Ontmoetingsplek Willem van Oranje werkt hij nu aan een kunstwerk dat in 2021 naast House of Delft (Spoorzone) komt te staan: een fontein van ongeveer drie meter breed en drie meter hoog, achthoekig, met in het midden een grote achthoekige pilaar. Op die pilaar komen acht Delftse historische figuren: Johannes Vermeer, Pieter van Foreest, Reinier de Graaf, Antoni van Leeuwenhoek, Maria Duyst van Voorhout, Vrouwe Rikarde, Jan Schoonhoven en Hugo de Groot. Tussen de figuren komt nóg een achthoekige pilaar te staan, waar bovenop Willem van Oranje in een stoel zit. De fontein wordt van natuursteen, de beelden van brons.

#6 Passage Phoenixstraat

Kunstenaar: Julio Moreno
Materiaal: muurverf
Jaar van plaatsing: 2006
Deze muurschildering bevindt zich in de passage van Oude Delft 137 naar de parkeergarage aan de Phoenixstraat. Hij is in 2006 aangebracht door de Nicaraguaanse kunstenaar Julio Moreno. Het kunstwerk symboliseert de stedenband tussen Delft en de Nicaraguaanse zusterstad Esteli. U ziet de vlaggen van Nicaragua (blauw/wit/blauw) en Nederland samen. Kunstenaar Julio Moreno maakt in Nicaragua veel muurschilderingen en zet zich in voor educatieve projecten voor kinderen.

#7 Kloksteeg

Titel: De Gouden Eeuw
Kunstenaar: Micha de Bie
Materiaal: verf
Jaar van plaatsing: 2019
In het oude bedrijfspand op de hoek van de Kloksteeg / Phoenixstraat zat vroeger een ijzerhandel, opgevolgd door de huidige huisartsen- en zorgpost. De hoge, grijze zijgevel in de steeg was jarenlang het doelwit van graffiti. Vooral tijdens de bouw van de spoortunnel kwam er laag na laag op te zitten. Nadat het werk aan de tunnel was afgerond en de straten opnieuw waren ingericht, sprong de graffitivervuiling alleen maar extra in het oog. Naar een initiatief van Dave Vanderheijden fleurde de Delftse street art kunstenaar Micha de Bie de bekladde gevel op met een kolossale wandschildering, Het thema ervan sluit aan op de in 2018 grootscheeps herdachte Gouden Eeuw.
Het kleurrijke kunstwerk bestaat uit twee delen. In het eerste deel zijn panden in kleurschakeringen geverfd, zoals ze ook voorkomen op schilderijen van de zeventiende-eeuwse Delftse kunstschilder Pieter de Hoogh (1629-±1684). De zwart-witte onderkant verwijst naar de tegelvloeren die veel van diens werk kenmerken. Het andere deel toont historische Delvenaren en kunstwerken, zoals Willem van Oranje, Hugo de Groot, Pieter de Hoogh en Johannes Vermeers Meisje met de parel. Het kunstwerk benadrukt de steeg als intieme doorloop naar de binnenstad, en als openbare ruimte die deze aandacht verdient. Met haar grote omvang, de krachtige, hoekige contouren en de contrasterende kleuren is de schildering een stevige toevoeging. Het project van Micha de Bie won in 2019 de Le Comte Publieksprijs van Delfia Batavorum en de krant Delft op Zondag.
Micha de Bie begon rond zijn twaalfde met het maken van graffiti. Na zijn studie aan het Grafisch Lyceum Rotterdam werkte hij bij diverse ontwerpbureaus als dtp’er en grafisch vormgever. In de avonduren volgde hij de deeltijdopleiding visuele communicatie aan de Willem de Kooning Academie. De Bie combineert zijn street art kunst met zijn werk als grafisch vormgever. De Kloksteeg is niet zijn eerste werk dat in Delft te bewonderen is. Eerder beschilderde hij de schuttingen die tijdens de restauratie van de Nieuwe Kerk in 2013 rond de tuin stonden. Bij DSM aan de Wateringseweg verfraaide hij de achterwand van de fabriek.

#8 Sint Agathaplein

Titel: geen
Kunstenaar: Wendy Steenks (1983) en Zhang Ling Yun (1974)
Materiaal: porselein
Jaar van plaatsing: 2010
Op het sfeervolle Sint Agathaplein staan sinds 2010 tussen de oude kastanjebomen drie opvallende porseleinen lantaarnpalen met schilderingen van Wendy Steenks (voorheen verbonden aan Royal Delft) en de Chinese kunstenares Zhang Ling Yun. Traditionele Chinese en Nederlandse motieven zijn gecombineerd met eigentijdse vormen. Bijzonder is dat de porseleinen lantaarnpalen gemaakt zijn in de Chinese keramiekstad Jingdezhen, een zusterstad van Delft en de bakermat van het Chinese porselein waarvan het Delfts Blauw is afgeleid. De moderne objecten vormen een mooi contrast met de eeuwenoude bebouwing van onder meer Museum Prinsenhof Delft. Het idee voor de porseleinen lantaarnpalen komt van de Amsterdamse kunstenaar Adriaan Rees (1957).
Titel: Kroningsdeksel
Kunstenaar: Aquafix Milieu BV
Materiaal: gietijzer
Jaar van plaatsing: 2013
Op het Sint Agathaplein ligt een gietijzeren putdeksel met in reliëf een afbeelding van het koningspaar Willem-Alexander en Maxima en een kroon (oorspronkelijk goud gekleurd). Aquafix Milieu, fabrikant van onder andere putdeksels in Mijdrecht, maakte ter gelegenheid van de troonswisseling op 30 april 2013 deze speciale putdeksel. Alle gemeenten in heel Nederland kregen kosteloos een exemplaar, om het op het dorps- of stadsplein te plaatsen als aandenken aan deze unieke belevenis.
Titel: De Koorddanser
Kunstenaar: Arjen Spreeuwers
Jaar van plaatsing: 2019
Aan de gevel van Het Prinsenkwartier aan het Agathaplein hangt het beeld van een koorddanser op een lange evenwichtsbalk. Het kunstwerk is hoog in de gevel geplaatst op een kleine console onder een afdakje waar oorspronkelijk een hijsbalk zat.
Coöperatie Prinsenkwartier Delft schreef in 2016 een ideeënprijsvraag uit voor het ontwerp van een bijzonder object aan het Agathaplein 4. Op initiatief van TOP Delft, Hypo kunstsuper, Kadmium beeldende kunst, Maakbaar stadslab, DelftDesign en Museum Prinsenhof is een centrum voor de creatieve industrie ontstaan waar techniek, kunst, ontwerp en maatschappij worden verbonden. Om dit gegeven te symboliseren wilde het Prinsenkwartier een object aan de hijsbalk van de gevel realiseren. Arjen Spreeuwers van SPR Architectuurstudio in Delft won de gevelprijsvraag. Het beeld, dat op 19 juli 2019 werd onthuld, is mede mogelijk gemaakt door Bouwfonds Cultuurfonds.

#9 Agathaplein/tuin Prinsenhof

Titel: Willem de Zwijger
Kunstenaar: Auke Hettema (1927-2004)
Materiaal: basaltlava, betonplaat, brons
Jaar van plaatsing: 2003
De ‘vader des vaderlands’ Prins Willem de Eerste (1533-1584), ook bekend als Prins Willem van Oranje en Willem de Zwijger, bracht een groot deel van zijn leven door in Delft. Van 1572 tot 1584 verbleef hij samen met de hofhouding regelmatig in het toenmalige Sint-Agathaklooster. Hierdoor staat het complex sindsdien bekend als ‘Het Prinsenhof’. Er was echter nog geen kunstwerk van deze voorvader van het Nederlandse koningshuis te vinden in Delft. Daarom gaf de Prins Willem de Eerste Herinneringsstichting Auke Hettema opdracht tot dit beeld. Hij had zich al in Willem van Oranje verdiept voor het creëren van andere werken. De prins is weergegeven aan het einde van zijn leven. Hij bleef echter geloven in de strijd voor vrijheid en verdraagzaamheid. Dit wordt uitgedragen door de standvastige houding van het beeld, maar ook door de inscriptie, een regel uit het Wilhelmus: ‘Standvastlich is gebleven / mijn hert in tegenspoet’. Hij staat op een lage sokkel, zodat de toeschouwer contact heeft met het beeld. Het standbeeld heeft een prominente plek in de tuin van het Prinsenhof. Koningin Beatrix onthulde ‘Willem de Zwijger’ op 18 juni 2003.
Auke Hettema volgde zijn opleiding aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. Hij studeerde tegelijkertijd met zijn tweelingbroer Renze Hettema en kreeg les van beeldhouwer Piet Esser. Hettema begon zijn carrière als beeldhouwer van oorlogs- en verzetsmonumenten. Hij is bekend geworden van het oorlogsmonument in de Prinsentuin in Leeuwarden, Hugo de Groot in Rotterdam en Willem van Oranje in Delft. In 1951 won hij de Prix de Rome.
Titel: Hommage aan Gaudí
Kunstenaar: Marianne Burgers (1959) en Chris Dagradi (1954)
Materiaal: keramiek
Jaar van plaatsing: 1988
In de tuin van Museum Prinsenhof Delft staat sinds 1988 ‘Hommage aan Gaudí’ , een keramische Delfts blauwe sofa naar ontwerp van Marianne Burgers. De kunstenares raakte voor deze bank geïnspireerd in Park Güell in Barcelona. In dit sprookjesachtige stadspark naar ontwerp van de Spaanse architect Antoni Gaudí i Cornet (1852-1926) zag ze een meanderende bank, die haar prikkelde tot het creëren van deze ‘Hommage aan Gaudí’. De bank heeft een Delfts tintje dankzij de Delfts blauwe scherven waarmee het is bekleed. De Delftse kunstenaar Chris Dagradi maakte speciaal voor deze bank de tegels, met onder meer Chinese motieven.

#10 Schoolstraat

Titel: Vier windstreken
Kunstenaar: Hans la Hey (1953)
Materiaal: beton, staal
Jaar van plaatsing: 1997

In de Schoolstraat staat dit stalen beeld, gemaakt door de Delftse beeldhouwer Hans la Hey. Het is onderdeel van een serie van vier beelden, getiteld ‘Vier windstreken’. Hans la Hey kwam op een bijzondere wijze tot deze creatie. Hij hoorde het verhaal dat Willem van Oranje op 10 juli 1584 niet vermoord zou zijn door Balthasar Gerards, maar een natuurlijke dood was gestorven. De 27-jarige Fransman, geboren in Vuillafans, zou dan ook ten onrechte na vier dagen gruwelijke martelingen zijn geëxecuteerd. Dit gebeurde door vierendelen met trekpaarden. De verschillende ledematen werden hierna op de toegangspoorten van Delft ‘tentoongesteld’. Reden genoeg voor La Hey om vier beelden te ontwerpen als ‘eerbetoon’ aan Gerards; ze zijn zo geplaatst dat de Markt het middelpunt vormt. De beelden geven de vier dimensies van ruimte weer, namelijk lengte, breedte, hoogte en diepte. De andere kunstwerken staan aan de Nieuwe Plantage (nummer 28) en bij de Oostpoort (nummer 43). Het beeld dat aan de Zuidwal stond, is verdwenen.
Hans la Hey volgde zijn opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten. Sinds zijn afstuderen in 1976 werkt hij als beeldend kunstenaar.

#11 Schoolstraat

Titel: Charitas
Kunstenaar: Hendrick de Keyser (Utrecht 1565-Amsterdam 1621)
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 1614
Boven de deur van Schoolstraat 5 staat in een nis een prachtig stenen beeldje. Het is in 1614 gemaakt door Hendrick de Keyser, de beroemde Amsterdamse bouwmeester. Het beeldje stelt de Liefdadigheid voor, in het Latijn de Caritas. In het pand zetelde eeuwenlang de Kamer van Charitate, zeg maar de voorloper van de sociale dienst. Armlastige Delvenaren konden hier aankloppen voor steun. De protestantse kerk en het stadsbestuur werkten in deze organisatie eendrachtig samen om de ergste armoede te lenigen.
Hendrik de Keyser ontwierp ook het grafmonument van Willem van Oranje in de Nieuwe Kerk, het stadhuis en een helaas verdwenen toegangspoort voor de Latijnse School, toen nog aan de overkant van de Schoolstraat. De kleine beeldjes in de nis zijn er later bijgeplaatst. Het beschermende rasterwerk is al te zien op 17de-eeuwse gravures.
De Kamer van Charitate, opgericht in 1597 voor de armenzorg, wordt thans door Museum Prinsenhof gebruikt voor vergaderingen en bijeenkomsten. De Kamer en de aangrenzende de tuin zijn ook als trouwlocatie te huur.

#12 Oude Delft

Titel: Saai, Greine en Stoffe-hal
Kunstenaar: Pieter Rijckx (1620/1640-1672/1681)
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 1658
Het Prinsenhof is van oorsprong een deel van het vijftiende-eeuwse Sint Agathaklooster. In augustus 1572 koos prins Willem van Oranje het goed verdedigbare Delft als vestigingsplaats. Hij verbleef regelmatig in het door de gereformeerde bestuurders in beslag genomen kloostercomplex. In de afgescheiden helft van de kloosterkapel kwamen in de loop der jaren een lakenhal van de Merchant Adventures en vanaf 1645 het gilde van lakenwevers en handelaren. Het gastenkwartier van het Prinsenhof werd in 1658 ingericht als saai, greine en stoffe-hal. (‘Grein’ is textiel waarvan een deel bestond uit garen gemaakt van zijde; ‘saai’ is een effen, licht gekeperde stof.) Boven de poort aan de Oude Delft werd een grote steen aangebracht met de naam en een reliëf, waarop de activiteiten in de lakenhal te zien zijn. Daarboven het wapen van Delft en de tekst Anno 1658. Het beeldhouwwerk is uitgevoerd door Pieter Rijckx. Hij was 1658 tot 1663 stadssteenhouwer van Delft. Het poortje is in 1775 gewijzigd, want toen werd ook de Latijnse School in een deel van het Prinsenhof gevestigd.

#13 Heilige Geestkerkhof

Titel: Geertruyt van Oosten
Kunstenaar: Arie Teeuwisse (1919-1993)
Materiaal: hardsteen, natuursteen
Jaar van plaatsing: 1958

Geertruyt van Oosten (±1320-1358) was begijn in het Bagijnhof aan de Oude Delft. Het leiden van zo’n vroom leven deed ze niet uit puur christelijke overwegingen: ze was even daarvoor verlaten door haar verloofde. Haar leven als begijn is, zo wordt gezegd, zeer bijzonder verlopen. Doordat ze zo opging in geestelijke overpeinzingen, zou er tot veertig dagen na Kerstmis melk uit haar borsten zijn gekomen. Ook zou ze op Goede Vrijdag de stigmata hebben ontvangen: ze kreeg wonden die Christus ook had bij zijn kruisiging. Die bloedden zeven maal per dag tot veertig dagen na Pasen. Ook zou ze een visioen hebben gehad over waar de Nieuwe Kerk moest worden gebouwd. Tijdens haar leven werd ze als heilig beschouwd, hoewel dit vanuit Rome nooit is erkend. Het beeld, waarop foutief het geboortejaar 1330 is geschreven, staat bij de Oude Kerk waar ze indertijd is begraven. Beeldhouwer en illustrator Arie Teeuwisse behoort tot de meest vooraanstaande figuratieve kunstenaars uit de tweede helft van de twintigste eeuw. Hij is vooral bekend door zijn dierplastieken, maar heeft ook de menselijke figuur vaak uitgebeeld. Van 1963 tot 1982 was hij docent beeldhouwen aan de Academie van Beeldende Kunsten te Rotterdam. Hij woonde en werkte in Amsterdam, maar had vanaf 1969 een tweede atelier in Uffelte. Hij maakte ook het standbeeld van Stalpaert van der Wiele aan het Bagijnhof (nummer 17).

#14 Heilige Geestkerkhof

Titel: Hoorn des overvloeds
Kunstenaar: Bas Maters (1949-2006)
Materiaal: aluminium, gepolijst, hardsteen
Jaar van plaatsing: 1994
Beeldhouwer, schilder en tekenaar Bas Maters maakte dit beeld in opdracht van de gemeente. Hij bracht hiermee de sfeer van het hof terug, waar zich vroeger de entree van de kerk bevond. Hier werd hulp geboden aan burgers die dat nodig hadden. De kom is als het ware een uitdrukking van opvang en bescherming, terwijl de hoorn is te verbinden aan roepen en horen, het stijgende en het dalende, met het aardse en het hemelse, aldus Maters. Behalve dit werk ontwierp Maters ook een pergola met verlichting en zitbanken voor het Heilige Geestkerkhof.
Bas Maters studeerde van 1966 tot 1971 aan de Academie van beeldende kunst en nijverheid in Arnhem. Hij was lid van de Groep Abals en Teldesign, en werd vooral bekend als omgevingskunstenaar. Maters heeft gedoceerd aan de afdeling Architectuur, Vormgeving en Monumentaal van de Arnhemse academie. Hij overleed in 2006.

#15 Voorstraat

Titel: Echo
Kunstenaar: Nynke Koster (1987)
Materiaal: beton
Jaar van plaatsing: 2020
Aan de Voorstraat, aan de achterkant van de Oude Kerk, ligt het imposante kunstwerk ‘Echo’ van kunstenares Nynke Koster. Zij startte in 2019 met de realisatie als onderdeel van het themajaar ‘Delft en de Gouden Eeuw’. Met het kunstwerk verbeeldt de kunstenares de vele en grote contrasten uit deze economische en culturele bloeiperiode in de Nederlandse (en Delftse) geschiedenis. Op de betonnen schijf van 6,5 meter doorsnede komen verschillende Delftse monumenten terug. Zelfs de afdruk van de vloer van de Oude Kerk is erin verwerkt. Ook zijn er mooi gedetailleerde schedels te zien. In het midden staat een kroon waarop het publiek kan zitten. Inwoners van Delft zijn nauw betrokken bij de totstandkoming van het kunstwerk. In workshops maakten zij afgietsels van stukken ornament uit de Nieuwe Kerk; sommige hiervan zijn in het object verwerkt.

#16 Bagijnhofpoort

Titel: Johannes op Pathmos
Kunstenaar: onbekend
Materiaal: natuursteen
Jaar van plaatsing: onbekend
Het Delftse Bagijnhof ontstond in de middeleeuwen. De oudste verwijzing naar het hof dateert uit 1271. Waarschijnlijk is het gesticht door Maria van der Made, wiens broer Bartholomeus de Oude Kerk stichtte. In het begin woonden de Delftse begijnen in een huis aan de Oude Delft. Toen dit huis te klein werd, bouwden ze het hof tussen de Oude Delft en de stadsmuur (tegenwoordig de Phoenixstraat). Eén van de bekendste bewoners van het klooster was de in 1358 overleden Geertruyt van Oosten. Haar standbeeld staat aan de Oude Delft bij de Oude Kerk (zie nummer 6). In het hofje bevindt zich de toegang tot de in 1743 gebouwde schuilkerk HH Maria en Ursulakerk van de Oudkatholieke parochie. Van het klooster is een natuurstenen gotisch poortje aan de Oude Delft overgebleven met in het boogveld boven de doorgang een verweerd reliëf: Johannes op Pathmos.

#17 Bagijnhof

Titel: Stalpaert van der Wiele
Kunstenaar: Arie Teeuwisse (1919-1993)
Materiaal: brons, natuursteen
Jaar van plaatsing: 1962

Johannes Stalpaert (of Stalpart) van der Wiele (1579-1630) heeft veel betekend voor de katholieken in Delft vanaf het moment dat hij pastoor werd in 1612. Katholieken werden in die tijd namelijk sterk benadeeld. Hij richtte onder meer een schuilkerk voor hen in aan het Bagijnhof. Naast zijn pastorale werk was hij rector van het Bagijnhof en het Sint-Agathaklooster. Ook schreef hij geestelijke liederen en lofzangen voor heiligen; hij behoort tot de meest vooraanstaande dichters van de contrareformatie. Na zijn dood werd hij begraven in de Oude Kerk in Delft. Het beeld om Stalpaert van der Wiele te gedenken is geplaatst bij de kerk waar Van der Wiele predikte. Tegenwoordig is dit de Oud-Katholieke Parochie HH Maria en Ursula.
Beeldhouwer en illustrator Arie Teeuwisse behoort tot de meest vooraanstaande figuratieve beeldhouwers uit de tweede helft van de 20e eeuw. Hij is vooral bekend door zijn dierplastieken, maar heeft ook de menselijke figuur vaak uitgebeeld. Van 1963 tot 1982 was hij docent beeldhouwen aan de Academie van Beeldende Kunsten te Rotterdam. Hij woonde en werkte in Amsterdam, maar had vanaf 1969 een tweede atelier in Uffelte. Hij maakte ook het standbeeld ‘Geertruyt van Oosten’ bij de Oude Kerk (nummer 13).

#18 Hofje van Almonde

Titel: Magdalena van Almonde
Kunstenaar: Herman J. van Elteren (1928)
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 2007
Aan een smal zijstraatje van het Bagijnhof ligt het Hofje van Almonde. Oorspronkelijk was dit hofje het woonhuis van de stichter Magdalena van Almonde. Zij was een rijke, ontwikkelde vrouw, die alle gevolgen van de reformatie had ondervonden. Daarom maakte zij van haar huis een ‘vrijwoning’, waarin arme vrouwen gratis mochten wonen. Wellicht hoopte ze daarmee het begijnenleven op kleine schaal voort te zetten. Het hofje werd in 1607 bij testament door Magdalena van Almonde beschikbaar gesteld voor ‘katholieke maagden en dienstmaagden, die klein van vermogen zijn en de huwelijkse staat niet begeren’. In 1855 is het herbouwd in de huidige opzet met zeven huisjes in een sobere traditioneel-classicistische stijl. Het hofje is in 1989-1990 gerestaureerd. Toen 2007 vierhonderd jaar bestond, heeft de Stichting d’Oultremont aan de gevel een gedenksteen geplaatst.
Herman van Elteren werd in 1928 geboren in ‘s-Hertogenbosch. Hij volgde de opleidingen aan de Middelbare Kunstnijverheidsschool en de Jan van Eyck Academie in Maastricht. Zijn leermeesters waren de beeldhouwers Oscar Jespers en Charles Vos. Vervolgens volgde hij de Toneelschool Arnhem, waar hij in 1960 slaagde. Van Elteren is werkzaam geweest als acteur, ontwerper van kostuums en decors, en als beeldhouwer en illustrator.

#19 Dirklangendwarsstraat

Titel: De Koe
Kunstenaar: J. van der Blom en M.C.S. van Meuk
Materiaal: verf
Jaar van plaatsing: 1976
De Dirklangendwarsstraat is een zijstraat van de Dirklangenstraat, aangelegd in 1883 door de gebroeders Bruigom. De koe op de zijgevel is een muurschildering uit 1976. De schilders, Job van der Blom en M.C.S. van Meuk, kopieerden hiervoor de hoes van de LP Atom Heart Mother van Pink Floyd.

#20 Kalverbos

Titel: De Waterdragers
Kunstenaar: Henk (Hendricus Johannes) Tieman (1921 – 2001)
Materiaal: baksteen, beton, keramiek
Jaar van plaatsing: 2007
‘De Waterdragers’, vervaardigd door De Koninklijke Porceleyne Fles, was een geschenk van de Delftse bevolking aan de Koninklijke Shell Plastics Laboratorium Delft (KSPLD) in 1964. Het kunstwerk van beeldhouwer, keramist, tekenaar, glasschilder en monumentaal kunstenaar Henk Tieman is een dankbetuiging voor het schone drinkwater dat het laboratorium in 1963/1964 uitdeelde. Het drinkwater in Delft was destijds namelijk sterk verontreinigd door problemen met de watertoevoer. In 1975 verhuisde het Shell-laboratorium naar Amsterdam; het beeld ging mee. Toen het gebouw waarvoor het beeld stond werd afgebroken, heeft een comité ervoor gezorgd dat het beeld weer terugkwam naar Delft. Sinds 2007 staat het op een toepasselijke plek: naast de Watertoren, die tot 1996 in gebruik was voor de drinkwatervoorziening.

Henk Tieman studeerde aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Van 1938 tot 1982 werkte hij als monumentaal kunstenaar op de afdeling Bouwaardewerk van de Koninklijke Delftse Aardewerkfabriek De Porceleyne Fles. Na de Tweede Wereldoorlog groeide deze afdeling sterk en nam zelf ontwerpers in dienst. Tieman heeft keramiek ontworpen en geproduceerd voor talloze gebouwen in Nederland, maar ook bijvoorbeeld cloisonné tegels. Voor de openbare bibliotheek van Delft maakte hij het kleurrijke glaskunstwerk ‘met de vliegende boeken’ in dertien panelen. Toen de bibliotheek in 2007 verhuisde, kreeg het werk onderdak in de TU Delft Library. Tieman overleed in januari 2001 op 79-jarige leeftijd in Rotterdam.

#21 Kalverbos

Titel: Zitbank Adrien Huet
Kunstenaar: Adolf le Comte (1850 – 1921) en Arend Odé (1865-1955)
Materiaal: brons, zandsteen
Jaar van plaatsing: 1901
Adrien Huet (1836-1899) was hoogleraar Werktuigbouwkunde aan de Polytechnische school, tegenwoordig de TU Delft. Als student was hij zeer uitzonderlijk: binnen twee jaar na aanvang van zijn studie was hij al civiel ingenieur. Oud-leerlingen en vrienden van Huet besloten dat, ter nagedachtenis aan hem, deze bank met medaillon-portret van Huet er moest komen. Arend Odé maakte het portret, Adolf le Comte was verantwoordelijk voor het ontwerp van de bank.
Titel: geen
Kunstenaar: onbekend
Materiaal: hardsteen, smeedijzer
Jaar van plaatsing: 1845
Aan het Kalverbos, omzoomd door bossages, liggen vier negentiende-eeuwse graven en grafkelders. Het zijn de laatste overblijfselen van de gemeentelijke begraafplaats. Deze werd in 1829, toen het begraven in de kerken werd verboden, aangelegd. Tot 1874 werd er begraven. Toen werd wegens ruimtegebrek een nieuwe begraafplaats, Jaffa, aan de andere kant van de stad aangelegd.
Het bekendste graf is van de in 1845 overleden Karl Wilhelm Naundorff. De andere nog bestaande graven zijn de grafkelders van de familie Van Hangest Baron d’Yvoy (1836), van de familie Maas Geesteranus (1847) en het graf van C.A. de Neve uit 1866.
Het graf van Naundorff bestaat uit een liggende hardstenen zerk met het opschrift ‘Charles-Louis duc de Normandië’ en een op geprofileerde hardstenen plinten staand hekwerk van ijzer met goudkleurige Franse lelies op de gecanneleerde gietijzeren hoekbalusters. Zerk en hekwerk dateren uit 1904 en vervingen in dat jaar de in verval geraakte oorspronkelijke grafonderdelen.

Aan het graf zit een raadsel vast dat tot op heden, ondanks diverse onderzoeken, nog steeds niet is opgelost. Karl Wilhelm Naundorff was van alles: horlogemaker, uitvinder, predikant. Ook claimde hij de Franse troonopvolger Lodewijk XVII te zijn. Op het moment dat Karl de Franse familie voor de rechtbank daagt omdat ze zijn identiteit niet erkennen, worden ze hem zat en sturen hem naar Engeland. Daar ontwerpt hij een krachtige bom, die ontploft in zijn huis. Hij loopt heftige brandwonden op, komt hierdoor in geldnood en belandt in de gevangenis. Koning Willem II hoort van de bomuitvinder en nodigt hem uit in Nederland te komen wonen. De koning biedt hem een atelier aan in Delft, waar hij als uitvinder helemaal tot zijn recht kan komen: Oude Delft 48. Nog geen jaar later wordt hij hier onder dubieuze omstandigheden dood aangetroffen. Waarschijnlijk is hij vergiftigd. Karl wordt vervolgens begraven alsof hij inderdaad de troonopvolger van Frankrijk is. Zijn familie maakt zich hier ook hard voor omdat het geld en de roem uiteraard goed uitkomen. Het ene na het andere bewijs toont echter aan dat het verhaal niet klopt. In 1998 wordt dat nog eens officieel bevestigd door onderzoekers van de universiteit Leuven. Met DNA-proeven stellen zij na 150 jaar vast dat het Karl Wilhelm Naundorff een bedrieger was.
De Delftse schrijfster Trudy van der Wees en dirigent/zangdocent Michel Poels van Stichting Zangstudio Delft maken een muziektheaterstuk over het bizarre verhaal van ‘het geheim van het Kalverbos’. Het plan is om in maart 2022 bij Lijm & Cultuur in première te gaan.

#22 Koningsplein / Nieuwe Plantage

Titel: Koningin Wilhelmina
Kunstenaar: Henk (Hendricus Johannes) Etienne (1895 – 1968)
Materiaal: gemetseld, steen
Jaar van plaatsing: 1938
Ter gelegenheid van het 40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina (1880-1962) maakte Henk Etienne dit beeld. Het portret van Wilhelmina staat op een zuil, met daaronder de wapenspreuk van het huis van Oranje-Nassau: ‘Je Maintiendrai’, Frans voor ‘ik zal handhaven’. Onderaan de zuil staan aan weerszijden de wapens van Nederland en Delft.

Beeldhouwer, medailleur en restaurateur Henk Etienne werd in 1895 in Delft geboren, studeerde aan de Technische Hogeschool en werkte het grootste deel van zijn leven in de Prinsenstad. Hij maakte ook het stenen beeld ‘Vrouw met vlam’. Dit staat in een nis van de Sint Hippolytuskapel op de hoek van de Nieuwstraat/Oude Delft (zie nummer 4).

#23 Nieuwe Plantage

Titel: Beeldengroep
Kunstenaar: Cor (Cornelis) Dam (1935-2019)
Materiaal: beton, granito
Jaar van plaatsing: 1982
Voordat hij deze beeldengroep schiep, experimenteerde de Delftse beeldhouwer Cor Dam met de combinatie landschap en plastiek binnen een aantal fotomontages. In dit werk kon hij de inspiratie kwijt die hij tijdens dat onderzoek had opgedaan. Het beeld bestaat uit vier aparte elementen, die samen een kunstmatig landschap voorstellen. In het kunstwerk is te zien dat Dam zocht naar een bepaalde spanning in de vorm, waardoor het net lijkt of deze elk moment kan veranderen.

Cor Dam studeerde aan de Koninklijke Academie voor beeldende kunsten in Den Haag en de TU Delft, vormgeving van beeldhouwende technieken. Hij werkte van 1950 tot 1965 als ontwerper bij de Koninklijke Delftse Aardewerkfabriek (De Porceleyne Fles), daarna tot 1980 bij de Keramische Ateliers Structuur 68 in Den Haag en vanaf 1988 als docent Vrij Boetseren aan de VAK in Delft.
In zijn jeugd boetseerde, tekende en plakte Cor al op de kleuterschool. Hij is dat eigenlijk altijd blijven doen. Van al zijn interesses hebben tekenen, schilderen en boetseren het uiteindelijk gewonnen. Cor Dam had een grote bewondering voor het werk van Henri Moore (1898-1986), maar liet zich ook inspireren door de beelden van Constantin Brâncuşi (1876-1957), Jacques Lipchitz (1891-1973) en Hans Arp (1887-1966). Zowel zijn beelden als schilderijen hebben veel met elkaar gemeen. Ze worden gekenmerkt door geometrische motieven, waarvan de driehoek de belangrijkste is.

#24 Nieuwe Plantage

Titel: Verzetsmonument ‘voor hen die vielen’
Kunstenaar: Gradus van Eden (1920-2003)
Materiaal: brons, kalksteen
Jaar van plaatsing: 1950
Om de Tweede Wereldoorlog te herdenken, maakte de Delftse beeldhouwer, schilder en mozaïekkunstenaar Gradus van Eden dit bronzen monument. De vrouwfiguur draagt een toorts van vrijheid in haar rechterhand en heft haar linkerhand troostend op. Het beeld is grotendeels betaald met de opbrengst van een huis-aan-huis collecte en werd op 4 mei 1950 onthuld. Het verzetsmonument is sindsdien de vaste locatie voor de jaarlijkse dodenherdenking.
Gradus van Eden was een leerling van Bon Ingen-Housz en Albert Termote aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Hij werd lid van de Kunstkring Delft en de Pulchri Studio, en exposeerde verscheidene keren. Van Eden schilderde en tekende, maakte aquarellen en pastels. Als beeldhouwer creëerde hij onder meer stenen reliëfs en bronzen beelden. Voor het Nederlands paviljoen op de New York World’s Fair, de Wereldtentoonstelling in 1939, maakte hij gepolychromeerd beeldhouwwerk. Van Eden ontwierp in 1950 het nieuwe logo voor de PTT, dat tot 1957 onder meer werd gebruikt als embleem op uniformen. Later maakte hij in opdracht van de PTT beeldhouwwerk voor nieuwe telefooncentrales in Appingedam (1956) en Rijswijk (1957).
Naast zijn werk als kunstenaar gaf Van Eden les aan de kunstnijverheidsschool in Delft. Hij woonde en werkte in Delft, tot hij rond 1980 naar Lunteren verhuisde.

#25 Koningsplein

Titel: Weesjongen en -meisje
Kunstenaar: Arend Odé (1865-1955)
Materiaal: keramiek
Jaar van plaatsing: 1910
Boven de entree van het schoolgebouw van de Delftsche Schoolvereeniging aan het Koningsplein 81 staan twee keramische reliëfs met de afbeelding van een weesjongen en weesmeisje. Model voor deze kinderen stonden de wezen Jan Kemp en Mina Osendarp. De reliëfs zijn vervaardigd door de Porceleyne Fles. Het pand is in 1909-10 gebouwd als gereformeerd weeshuis. Dit was noodzakelijk omdat de wezen niet meer konden worden gehuisvest in het oude kloostergebouw aan de Oude Delft. Het in opdracht van het bestuur van het ‘Weeshuis der Gereformeerden binnen Delft’ gestichte gebouw is een ontwerp van de architect A. van der Lee, die het bouwde in een typisch vroeg twintigste-eeuwse Overgangsstijl. Het weeshuis kreeg in 1923 tevens de functie van school toen een deel van het gebouw door architect E. Elout werd verbouwd en vervolgens werd verhuurd aan de een jaar eerder opgerichte Delftsche Schoolvereeniging. Arend Willem Maurits Odé was van 1905 tot 1935 hoogleraar boetseren en beeldhouwkunst aan de Technische Hoogeschool te Delft.

#26 Anna Boogerd

Titel: Oogje in de buurt
Kunstenaar: Nan Deardorff-McClain
Materiaal: steen, keramiek, glas
Jaar van plaatsing: 2010
Op een blinde muur in de Anna Boogerd staat dit veelkleurige mozaïek van een oog. Het is een creatie van de Amerikaans-Nederlandse (Delftse) kunstenares Nan Deardorff-McClain van Smashing Tiles Mozaiek. Zij maakte het kunstwerk in opdracht Vestia Delft, samen met bewoners.
Nan Deardorff-McClain zet zich vanaf haar komst naar Delft, in 2008, actief in voor stadsverfraaiing. Haar eerste project was een fietswiel dat ze met mozaïeksteentjes versierde en in de vlaggenmast van haar woning aan de Pluympot stak (zie nummer 33). Sindsdien vloeien er ieder jaar nieuwe mozaïeken uit haar handen. Meerdere projecten hebben de Delfia Batavorum prijs (of de publieksprijs van Delft op Zondag) gekregen voor stadsverfraaiing. Haar nieuwste project is de Keramieken Kaart van Delft in de Papenstraat (zie nummer 35).

#27 Geerboogerd

Titel: Oogje in de buurt
Kunstenaar: Nan Deardorff-McClain
Materiaal: steen, keramiek, glas
Jaar van plaatsing: 2010
Op een blinde muur in de Geerboogerd staat dit veelkleurige mozaïek van een oog. Het is een creatie van de Amerikaans-Nederlandse (Delftse) kunstenares Nan Deardorff-McClain van Smashing Tiles Mozaiek. Zij maakte het kunstwerk in opdracht van Vestia, samen met bewoners.
Nan Deardorff-McClain zet zich vanaf haar komst naar Delft, in 2008, actief in voor stadsverfraaiing. Haar eerste project was een fietswiel dat ze met mozaïeksteentjes versierde en in de vlaggenmast van haar woning aan de Pluympot stak (zie nummer 33). Sindsdien vloeien er ieder jaar nieuwe mozaïeken uit haar handen. Meerdere projecten hebben de Delfia Batavorum prijs (of de publieksprijs van Delft op Zondag) gekregen voor stadsverfraaiing. Haar nieuwste project is de Keramieken Kaart van Delft in de Papenstraat (zie nummer 35).

#28 Nieuwe Plantage

Titel: Vier windstreken
Kunstenaar: Hans la Hey (1953)
Materiaal: beton, staal
Jaar van plaatsing: 1997

Aan de Nieuwe Plantage staat dit stalen beeld, gemaakt door de Delftse beeldhouwer Hans la Hey. Het maakt deel uit van een serie van vier beelden, getiteld ‘Vier windstreken’. Hans la Hey kwam op een bijzondere wijze tot deze creatie. Hij hoorde het verhaal dat Willem van Oranje op 10 juli 1584 niet vermoord zou zijn door Balthasar Gerards, maar een natuurlijke dood was gestorven. De 27-jarige Fransman, geboren in Vuillafans, zou dan ook ten onrechte na vier dagen gruwelijke martelingen zijn geëxecuteerd. Dit gebeurde door vierendelen met trekpaarden. De verschillende ledematen werden hierna op de toegangspoorten van Delft ‘tentoongesteld’.

Geïnspireerd door dit verhaal ontwierp La Hey vier beelden als ‘eerbetoon’ aan Gerards; ze zijn zo geplaatst dat de Markt het middelpunt vormt. De beelden geven de vier dimensies van ruimte weer, namelijk lengte, breedte, hoogte en diepte. De andere kunstwerken staan in de Schoolstraat (nummer 10) en bij de Oostpoort (nummer 43). Het beeld dat aan de Zuidwal stond, is verdwenen. Hans la Hey volgde zijn opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten. Sinds zijn afstuderen in 1976 werkt hij als beeldend kunstenaar.

#29 Oostplantsoen

Titel: Vier kariatyden
Kunstenaar: Hendrik Albertus van den Eijnde (1869-1939)
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 1923
Aan het Oostplantsoen 94 staat het voormalige universiteitsgebouw van de afdeling Weg- en Waterbouwkunde van de Technische Hogeschool, tussen 1918 en 1923 gebouwd naar een ontwerp van architect G. van Drecht. Van 1976 tot 1997 was het gebouw onderdeel uit van de Centrale Bibliotheek van de TU Delft en de Centrale Fotografische Dienst, waarvoor Weg- en Waterbouw in 1976 door de Rijksgebouwendienst werd verbouwd. Nu zijn er appartementen in gevestigd. Beeldhouwer, meubelontwerper en graficus H.A. van den Einde ontwierp de gebeeldhouwde entreepartij. Op de kolommen staan vier stenen reliëffiguren, die fungeren als kariatyden voor de zwaarbewerkte lijst erboven.
Hendrik Albertus van den Eijnde was aanvankelijk als lijstenmaker werkzaam en kreeg tekenles van de beeldhouwer Franciscus Leonardus Stracké (1849-1919) op wiens atelier hij enige jaren werkzaam was. Hij ontwikkelde zich verder in de praktijk en door vrije studie. Van den Eijnde startte in 1917 een eigen atelier en was van 1917 tot 1923 bouwbeeldhouwer bij de Rijksgebouwendienst. Van 1919 tot 1925 was hij redacteur van kunsttijdschrift Wendingen. Van den Eijnde woonde en werkte zijn hele leven in Haarlem. Hij kreeg vooral bekendheid als beeldhouwer van monumenten en gevelversieringen aan woonhuizen en bedrijfsgebouwen.

#30 Paardenmarkt

Titel: Elisabeth Pauw
Kunstenaar: onbekend
Materiaal: verf
Jaar van plaatsing: 2008
Dit is een afbeelding van Elisabeth Pauw. Zij werd geboren in 1639 en kwam uit een welgestelde familie. Haar ouders waren Jacob Adriaensz. Pauw, de toenmalige burgemeester van Delft, en Agatha Pietersdr. Van Goerée. Zij was een (achter)nichtje van de Amsterdamse burgemeester Reinier Pauw en van landsadvocaat Adriaan Pauw. Zij werd tweemaal weduwe, eerst van Johan van der Dussen en daarna van diens neef Dirck van der Dussen. Beiden waren ook burgemeester van Delft. Elisabeth stief als kinderloze weduwe op 31 mei 1706 op 66-jarige leeftijd. Haar stoffelijk overschot werd op 3 juni bijgezet in het familiegraf in de Oude Kerk. Op 16 april 1689 bepaalde Elisabeth Pauw bij testament dat er van haar nalatenschap een hofje gebouwd moest worden voor ‘arme behoeftige persoonen ofte families’. Het moest bestaan uit acht aparte huisjes, elk met een tuin. Executeurs-testamentair Adriaan van Groenewegen en Paulus Durven kochten terrein aan in een open gebied tussen de Paardenmarkt en de Verwersdijk, dat grotendeels in gebruik was als tuin. Elisabeth had 16.000 gulden bestemd voor dit project. Er kwamen inderdaad acht huisjes te staan, aan weerszijden van een groot binnenterrein. Het was bereikbaar via de Paardenmarkt, maar ook vanaf de Verwersdijk via een steeg die Aschput heette en die nog steeds bestaat. Al een jaar later konden de eerste bewoners de acht woningen van dit hofje betrekken. Het hofje is jarenlang bewoond geweest door mindervermogende alleenwonende vrouwen en oudere echtparen. Na de Tweede Wereldoorlog bleken de huisjes zeer vervallen en onbewoonbaar te zijn. Het hofje werd daarom na de oorlog ingrijpend gerestaureerd. Inmiddels is het Hofje van Pauw in eigendom en beheer van woningcorporatie Vestia Delft. In 2007-2008 werd de binnentuin van het Hofje van Pauw opnieuw ingericht. Bij de voltooiing ervan is dit (inmiddels verweerde) portret van de stichtster geplaatst.

#31 Van der Mastenstraat

Titel: Hofje van Gratie
Kunstenaar: onbekend
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 1575, 1660
In de Van der Mastenstraat 32 ligt het Hofje van Gratie, een van de vier overgebleven hofjes Delft. Vroeger waren er zeven hofjes. Drie gevelstenen sieren de ingang: Wapen Sasbout, Wapens Groot, Graswinckel en Overschie, en Wapens Graswinckel-Van der Dussen en Van Swieten-Van der Wiel. Het Hofje van Gratie was een hofje voor alleenstaande vrouwen en werd in 1575 gesticht door de Delftse burgemeester Pieter Pietersz Sasbout aan de Korte Geer. Het hofje moest daar in 1660 wijken voor een uitbreiding van het wapenmagazijn van Holland, het Armamentarium. Het werd in vernieuwde vorm herbouwd aan de Van der Mastenstraat. Daar was, na de ontploffing van het Kruithuis van Holland in 1654, ruimte voor zeven huisjes, één meer dan het oorspronkelijke hofje telde. De ingang ligt aan de straat. Aan de achterzijde van de huisjes bevindt zich een gesloten galerij met een grote tuin waar alle woningen op uitkomen. In 1839 werd de voorgevel gepleisterd en werden de deuren en ramen vervangen. Van het oorspronkelijke uiterlijk bleven toen alleen de oude gevelstenen en schoorstenen zichtbaar. In 1967-1968 werd de voorgevel naar voorbeeld van een oude geveltekening in oorspronkelijke vorm teruggebracht door architect E.A. Canneman.

#32 Doelenplein

Titel: De Plataan
Kunstenaar: Nan Deardorff-McClain
Materiaal: keramische tegels en spiegelglas
Jaar van plaatsing: 2012

Voor hotel De Plataan staat een veelkleurige mozaïekwand met een afbeelding van het Doelenplein met een doel, platanen en vogels. Onderaan het smalle deel zit een muis, die aan een tafeltje een krant leest en een mok vasthoudt. Het opvallende kunstwerk is gemaakt door de Amerikaans-Nederlandse (Delftse) mozaïek kunstenares Nan Deardorff McClain van Smashing Tiles Mozaiek. Vanaf haar komst naar Delft, in 2008, zet zij zich actief in voor stadsverfraaiing. Haar eerste project was een fietswiel dat ze met mozaïeksteentjes versierde en in de vlaggenmast van haar woning aan de Pluympot stak (zie nummer 33). Sindsdien ontstaan er ieder jaar nieuwe mozaïeken uit haar handen. Meerdere projecten hebben de Delfia Batavorum prijs (of de publieksprijs van Delft op Zondag) gekregen voor stadsverfraaiing. Haar nieuwste project is de Keramieken Kaart van Delft in de Papenstraat (zie nummer 35). Zie ook nummers 26, 27 en 46

Titel: A National Treasure
Kunstenaar: Wan Liya (1963)
Materiaal: kunststof, porselein
Jaar van plaatsing: 2013
Deze vaas-lamp refereert aan de historische relatie tussen het Chinees porselein en het Delfts blauw. Zusterstad Jingdezhen is de bakermat van het Chinees porselein en nog steeds de belangrijkste porseleinstad ter wereld. Het Delfts blauw is afgeleid van Chinees porselein. De gemeente Delft heeft dit kunstwerk van de befaamde Chinese kunstenaar Wan Liya aangekocht van Den Haag Sculptuur.
Sinds januari 2019 ontbreekt de gigantische vaas-lamp op het Doelenplein. Een busje reed per ongeluk achteruit, waardoor het kunstwerk onherstelbare schade opliep. Momenteel wordt druk gewerkt aan de vervanging van de ‘vaaslamp’. Volgens de gemeente komt het kunstwerk in juni of juli terug op het Doelenplein.
Wan Liya is geboren in Qingdao in de provincie Shandong, China. Hij woont en werkt in Beijing, Jingdezhen en Qingdao. Wan Liya is vooral geïnteresseerd in de materialen keramiek en porselein. ‘The National Treasure’ (2011) is gebaseerd op een waar gebeurd verhaal. In 2002 werd een zeldzame oude Chinese vaas uit de Yongzheng-periode (1723-1735) op een veiling van Sotheby’s in Hongkong voor 5,3 miljoen Amerikaanse dollar verkocht. Deze vaas was eigendom van de voorzitter van de Council of American Ambassadors, die hem weer had geërfd van zijn moeder. De vaas was al tientallen jaren in het bezit van de familie, maar men kende de grote historische waarde ervan niet en had hem gewoon als lampvoet gebruikt. Dit is niet het enige geval van een oude vaas die is getransformeerd tot gebruiksvoorwerp: andere vazen doen bijvoorbeeld dienst als paraplubak. Wan Liya is gefascineerd door dit soort culturele misvattingen of herinterpretaties.
Titel: Filmhuismeisje of Filmdraagster
Kunstenaar: Marianne Neve (1955)
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 1996

De nieuwbouw van Filmhuis Lumen (geopend op 1 februari 1996) gaf aanleiding tot het plaatsen van twee nieuwe kunstwerken. Naast ‘Het Stalen Huis’ van Frans de Wit (zie nummer 34) ging ook deze ‘Filmdraagster’ van Marianne Neve deel uitmaken van het filmhuis. Het hardstenen beeld toont een stevige dame, bekeken op de rug, die filmrollen draagt, zelfs op haar hoofd. Het beeld is geïntegreerd in de entree van het filmhuis. Kunstenares Marianne Neve studeerde aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (Den Haag) en de Rijksacademie van beeldende kunsten (Amsterdam). Sinds 1988 werkt ze als zelfstandig beeldhouwer in Delft.

#33 Pluympot

Titel: De mozaïekfiets
Kunstenaar: Nan Deardorff-McClain en Janet Veenendaal
Materiaal: keramische tegels en spiegelglas
Jaar van plaatsing: 2010

Aan de Pluympot bevindt zich een etalage die ooit was gemaakt voor een damesmodewinkel aan de Verwersdijk. Daarin kwam later het Griekse restaurant Delphi’s, dat geen behoefte meer had aan de etalage, temeer omdat daarachter een bedrijfsruimte kwam. De etalage werd dichtgetimmerd. Dit gesloten vlak was, mede door bekladding en graffiti, een zeer storend element in het stadsbeeld vlak bij Filmhuis Lumen en hotel De Plataan. In het kader van Levende Etalagedag, op 10 april 2010, kwam ook deze dichtgetimmerde etalage tot leven. Op de aftimmering werd die dag een groot mozaïek aangebracht van blauwe, witte en blauw met witte keramische tegels en vooral scherven ervan, gecombineerd met stukjes spiegelglas. De hoofdvoorstelling bestaat uit een fiets en een boom. Buurtbewoonster en kunstenares Barbara van Gelder was de initiator en coördinator van de actie. Kunstenaars Nan Deardorff-McClain en Janet Veenendaal voerden het project uit in samenwerking met buurtbewoners en bezoekers. De materialen werden gesponsord door Hotel De Plataan, buurthuis 3Ackers, Filmhuis Lumen en restaurant Delphi’s. Door het aanbrengen van het mozaïek is niet alleen een dichtgetimmerde etalage omgevormd tot een vrolijk element in de straat, maar is feitelijk ook de omgeving opgefleurd. Het Delfts blauwe mozaïektableau won in 2010 de Le Comteprijs van historische vereniging Delfia Batavorum.

De Amerikaans-Nederlandse (Delftse) mozaïek kunstenares Nan Deardorff McClain van Smashing Tiles Mozaiek zet zich vanaf haar komst naar Delft, in 2008, actief in voor stadsverfraaiing. Meerdere van haar projecten hebben de Delfia Batavorum prijs (of de publieksprijs van Delft op Zondag) gekregen. Haar nieuwste project is de Keramieken Kaart van Delft in de Papenstraat (nummer 35).  Zie ook nummers 26, 27, 32 en 46.

#34 Schutterstraat

Titel: Het Stalen Huis
Kunstenaar: Frans de Wit (1942-2004)
Materiaal: cortenstaal
Jaar van plaatsing: 1996

De nieuwbouw van filmhuis Lumen (geopend op 1 februari 1996) ging gepaard met de komst van nieuwe kunstwerken. Behalve de ‘Filmdraagster’ van Marianne Neve (zie nummer 32) verrees ‘Het Stalen Huis’ van Frans de Wit. Dit werk is bevestigd aan de gevel van het filmhuis, als de stalen wandbekleding van een filmdoos. ‘De film begint’, staat erop geschreven.
Franciscus Theodorus Alexandros (Frans) de Wit was beeldhouwer en landschapskunstenaar. Hij studeerde van 1960 tot 1965 aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en maakte deel uit van de zogenaamde Haagse School. Frans de Wit was een van de beste Nederlandse beeldhouwers van zijn generatie, samen met Carel Visser, David van de Kop, Cornelius Rogge en Lon Pennock. Hij bouwde aan een indrukwekkend oeuvre, waarin opdrachten voor beelden in de openbare ruimte een grote plaats innamen.

Titel: geen
Kunstenaar: AnneMarie van Splunter (1962)
Materiaal: gegalvaniseerd staal
Jaar van plaatsing: 1994
Bij de vernieuwing van de Doelentuin in 1994 wilde de gemeente een creatieve omsluiting realiseren. Aan beeldend kunstenaars werd gevraagd een ontwerp te maken waarbij eenheid in de omgeving en transparantie een belangrijke rol spelen. De gemeente koos voor het ontwerp van AnneMarie van Splunter, dat met een ritme van roosters het idee van een allee met bomen of zuilen oproept. Bij zonlicht ontstaat er een bijzonder schaduwpatroon op de stoep.
Beeldend kunstenaar AnneMarie van Splunter woont en werkt in Amsterdam. Zij studeerde aan de Willem de Kooning Art Academy in Rotterdam The Art Academy in Glasgow.

#35 Papenstraat

Titel: Keramieken Kaart van Delft
Kunstenaar: Nan Deardorff-McClain (mozaïek) en Colja de Roo (keramiek)
Materiaal: keramiek, steen
Jaar van plaatsing: 2020
In de Papenstraat komt De Gouden Eeuw tot leven. Sinds maart 2020 staat op een blinde muur in dit smalle straatje de ‘Keramieken Kaart van Delft’, een uniek 3D ‘street-art’ project van maar liefst 15m2 keramiek en mozaïek. De betreffende muur was altijd grijs, met hier en daar wat illegale graffiti. Kunstenaars Nan Deardorff-McClain en Colja de Roo hebben dit veranderd, met de hulp van zo’n 500 vrijwilligers. Als inspiratiebron diende de zogenoemde Kaert Figuratief, een stadsplattegrond plus randprenten uit 1678. Deze toont Delft in een periode van grote bloei, toen onder meer schepen van de Delftse VOC-kamer naar Indië voeren, Antoni van Leeuwenhoek zijn wetenschappelijke ontdekkingen deed en Delfts Blauw bezig was de wereld te veroveren. Het maken van het kunstwerk was een langdurig proces van keramiek maken en mozaïek leggen. Op elk klein stukje van de 15m2 grote kaart zijn verhaaltjes, symbolen en aanwijzingen te ontdekken.

#36 Bonte Ossteeg

Titel: geen
Kunstenaar: Hugo Kaagman (1955)
Materiaal: verf
Jaar van plaatsing: 2013
Op verzoek van de gemeente Delft heeft de Amsterdamse beeldhouwer/streetartist Hugo Kaagman in 2013 een gevel in de Bonte Ossteeg aangekleed met een grote Delfts blauwe muurschildering. De gevel is de westelijke zijmuur van het pand Markt 20/22, een rijksmonument. Op de begane grond zit een café. Het kunstwerk bestaat uit een wit geverfd vlak op een gestuukte laag, met daarop in blauwe verf diverse decoraties. Naast typische Delftse taferelen, zoals Johannes Vermeer en Hugo de Groot, staan op de muur ook een paar grappige beelden, zoals schaars geklede vrouwen, het lampje van Donald Duck en een neuspeuteraar met punkkapsel.
Titel: De Bonte Os
Kunstenaar: Hugo Kaagman (1955)
Materiaal: verf
Jaar van plaatsing: 2013
Tegenover de Delfts blauwe muurschildering in de Bonte Ossteeg staat een in blauw en wit beschilderde transformatorkast, met erbovenop ‘De Bonte Os’. Het opvallende kunstwerk is van de hand van de Amsterdamse beeldhouwer/streetartist Hugo Kaagman.

#37 Markt

Titel: Hugo de Groot
Kunstenaar: Frans Stracké (1849-1919)
Materiaal: brons, graniet
Jaar van plaatsing: 1886
Hugo Grotius, beter bekend als Hugo de Groot (1583-1645), is een van de bekendste figuren uit de Nederlandse historie en wordt beschouwd als een van de grootste juristen ooit. Met beroemde werken als ‘De jure belli ac pacis’ en ‘Mare Liberum’ legde hij de basis voor het huidige westerse rechtssysteem. Hij ging studeren toen hij elf jaar was, op zijn zestiende was hij al advocaat, later werd hij onder andere diplomaat en historicus. Uiteindelijk schopte hij het tot Pensionaris van Rotterdam – de belangrijkste adviseur van het stadsbestuur. Na 1610 ontstond een religieus conflict tussen de remonstranten en de contraremonstranten. Hugo de Groot koos de zijde van remonstranten, waarop Stadhouder Prins Maurits hem veroordeelde tot een levenslange gevangenisstraf, eerst in Den Haag en later in Slot Loevestein. Daar wist hij op wonderbaarlijke wijze te ontsnappen: hij verstopte zich in een boekenkist. Hugo de Groot stierf in 1645 als balling van de Republiek in Rostock, Noord-Duitsland. Na zijn dood werd het gebalsemde lichaam naar Holland gebracht, waar hij onder grote publieke belangstelling in de Nieuwe Kerk van Delft werd begraven. De grafkelder en het grafmonument staan vlak naast die van zijn aartsvijand Prins Maurits.
Het bronzen standbeeld geeft De Groot weer in zijn rol als rechtsgeleerde. Hij draagt een toga en heeft een wetboek in zijn hand. Het beeld stond oorspronkelijk in het midden van de Markt, maar werd om praktische redenen, denk aan de Taptoe, in 1954 naast de toren van de Nieuwe Kerk neergezet. Veel Delvenaren vonden dat hij daar niet optimaal tot zijn recht kwam; daarom werd deze grote denker toch weer naar het midden verplaatst in 1977. Tijdens de herinrichting van de Markt in 2004 werd ‘Hugo de Groot’ grondig gerestaureerd en dichter bij de Nieuwe Kerk geplaatst.
Franciscus Leonardus Stracké (1849-1919) was een Nederlandse beeldhouwer, zoon van Jean Theodore Stracké. Hij komt uit een van origine Duitse kunstenaarsfamilie. Zijn opa was de Duitse schilder en beeldhouwer Ignatius Johannes Stracké. Gottfried Stracké en Frans Stracké, beiden beeldhouwers, waren zijn ooms. Het bekendste werk van F.L. Stracké is het standbeeld van Hugo de Groot. Daarnaast maakte hij in 1889 een marmeren buste van Dr. Schaepman voor het Rijksmuseum. De beeldhouwer wordt beschouwd als de leermeester van Hendrik Albert van den Eijnde (1869-1939), die in 1891 zijn assistent werd. Stracké is door Paus Leo XIII (1810-1903) onderscheiden met de Pro Ecclesia et Pontifice.

#38 Oude Langendijk

Titel: Het blauwe hart
Kunstenaar: Marcel Smink (1967)
Materiaal: staal en glas
Jaar van plaatsing: 1998
Om de keerlus voor bussen op de Oude Langendijk te verfraaien, gaf de gemeente Marcel Smink de opdracht voor een kunstwerk. De locatie moest overzichtelijk blijven en het object mocht geen aanleiding geven tot verblijf. Het blauwe hart is symbolisch op verschillende manieren verbonden met Delft. Zo staat de blauwe kleur voor het beroemde Delfts blauw, verwijst de technische constructie naar de Technische Universiteit en het hart naar het stadshart waarin het beeld staat. ‘s Avonds is het beeld van binnenuit verlicht, een verwijzing naar het glas in lood van de kerken in Delft. De plastische vorm van het hart sluit aan op die van de rotonde.
Beeldhouwer, omgevingskunstenaar en ontwerper Marcelius Jacobus Franciscus (Marcel) Smink is geboren in Heumen op 11 juli 1967. Hij studeerde aan de Hogeschool voor de Kunsten (Arnhem) en woont en werkt sinds 1994 in Arnhem.

#39 Oude Langendijk

Titel: Melkmeisje
Kunstenaar: Wim T. Schippers (1942)
Materiaal: Beton, Stucwerk
Jaar van plaatsing: 1976
De beroemde schilder Johannes Vermeer woonde van zijn geboorte in 1632 tot zijn dood in 1675 in Delft. Dat maakte het opmerkelijk dat in de stad geen enkele ‘Vermeer’ aanwezig was. De Vermeerstichting besloot daar iets aan te doen. Ze liet Wim T. Schippers, kunstenaar en bekend van diverse tv-typetjes, een beeld maken van ‘Het melkmeisje’ om de driehonderdste sterfdag van Vermeer te herdenken. Schippers baseerde zich op het gelijknamige schilderij van Vermeer, dat in het Amsterdamse Rijksmuseum hangt. Het beeld staat tegenwoordig naast de Nieuwe Kerk en daarvoor op de Binnenwatersloot, waar vroeger de Waterslootse Poort toegang gaf tot de stad. Eerder stond het op de hoek Phoenixstraat/Schoolstraat en aan de Sint Olofsstraat (De melkjongens).

#40 Beestenmarkt

Titel: De Delftse koe
Kunstenaar: Rob Brandt (1946)
Materiaal: Aardewerk, gebakken, geglazuurd
Jaar van plaatsing: 1993
De Beestenmarkt was vanaf de zestiende eeuw tot 1972 in gebruik als veemarkt. De ‘Delftse Koe’ (hoewel sommigen het een stier noemen) is een herinnering aan deze tijd. Keramist, beeldhouwer en ontwerper Rob Brandt maakte het kunstwerk in 1987 tijdens het project ‘Hedendaags Delfts Blauw’ en noemde het ‘Statue for Cobra’. De gemeente Delft kocht het beeld een paar jaar later aan en gaf het een plek op de in 1993 gerenoveerde Beestenmarkt. De koe is geschilderd in rood, blauw en geel, en staat op omgekeerde zilverkleurige vingerhoedjes op een hoge zuil die wit met zwarte vlekken is. Dit verwijst naar de kleuren van de typisch Nederlandse koe.
Rob Brandt volgde de St. Joost Academie in Breda. Na zijn afstuderen in 1973 brak hij in 1975 door met de keramische Goods Deukbeker. Hoewel dat zijn bekendste werk is, heeft Brandt nog meer gebruiksvoorwerpen ontworpen. Ook legt hij zich toe op het maken van standbeelden en kunstwerken. Brandts werk is opgenomen in de collectie van diverse musea, zoals het Rotterdamse Boijmans van Beuningen en het Frans Hals Museum in Haarlem.

#41 Brabantse Turfmarkt

Titel: Huisje, Boompje, Beestje
Kunstenaar: Hans Kuyper (1955)
Materiaal: brons, hardsteen
Jaar van plaatsing: 1994
Begin jaren negentig van de vorige eeuw kreeg de kruising Brabantse Turfmarkt/Burgwal en het gebied eromheen een opknapbeurt. De gemeente wilde een beeld plaatsen op de ruime kruising dat zowel op kleine als grote afstand interessant is, associaties oproept en boeiend blijft. Dit beeld van de Delftse beeldhouwer en schilder Hans Kuyper past in die visie. Wie goed kijkt, ziet dat het bestaat uit een speelse compositie van vier elementen: een vogel, een boom, een boot en water. Kuyper heeft zich laten inspireren door de plek. Water staat bijvoorbeeld symbool voor de vroegere gracht in dit gebied, waar turfboten aanmeerden. Het gaat bij dit werk om het spel tussen de verschillende ‘bouwstenen’, die willekeurig bij elkaar lijken geplaatst.
Hans Kuyper werd geboren in Voorburg. Hij studeerde aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag (beeldhouwen en boetseren) en aan de Kunstacademie San Carlos in Mexico-stad (schilderen/grafiek). Kuyper heeft diverse beelden in de openbare ruimte geplaatst, waaronder in Purmerend, Leidschendam en Delft. Daarnaast maakt hij ruimtelijke stillevens, portretten en kleinere figuren ten voeten uit. Hij brengt in zijn werk de beeldhouwkunst en de schilderkunst samen. Het beeld wordt geboetseerd, al dan niet beschilderd of gepatineerd en in brons of keramiek uitgevoerd. Zijn werk gaat over ontmoeten, overleven, (h)erkennen en poëzie. Hans Kuyper werd in 2019 genomineerd voor de Nederlandse portretprijs. Hij heeft zijn atelier aan het Rietveld.

#42 Kromstraat

Titel: Delftse Waterlelies
Kunstenaar: Shaun Herron
Materiaal: verf
Jaar van plaatsing: 2005
De Kromstraat is een smalle steeg tussen de Jacob Gerritstraat en de Koornmarkt. In de veertiende eeuw was de naam Tunaerssteghe (al in 1349 vermeld). In een koopbrief uit 1520 werd de steeg Cromstraat- of Tuinaert-steegh genoemd, dit is de oudst bekende vermelding van de opmerkelijke naam Kromstraatsteeg. Hoewel in de zestiende eeuw vervangen door Kromstraatsteeg, noemde men de steeg in de Delftsche Courant van 31 januari 1851 nog Tuindersteeg. ‘Krom’ kan verklaard worden door de bocht die de steeg maakt en ‘straatsteeg’ mogelijk doordat de steeg bestraat was in een tijd dat de meeste stegen onverhard waren (vergelijk ‘straatweg’). In 1964 koos de Delftse gemeenteraad in 1964 voor de naam Kromstraat.
De vrolijke muurschildering van de Delftse Waterlelies bevindt zich op de zijmuur van het hoekpand waar vroeger fotowinkel Van der Reijken gevestigd was (Koornmarkt 72). De Zuid-Afrikaanse kunstenaar Shaun Herron maakte dit kunstwerk rond 2005 naar aanleiding van het origineel van de Franse kunstschilder Claude Monet (1840-1926), de belangrijke voorman van het impressionisme.

#43 Oostpoort

Titel: Vier windstreken
Kunstenaar: Hans la Hey (1953)
Materiaal: beton, staal
Jaar van plaatsing: 1997
Naast de Oostpoort staat dit stalen beeld, gemaakt door de Delftse beeldhouwer Hans la Hey. Het maakt deel uit van een serie van vier beelden, getiteld ‘Vier windstreken’. Hans la Hey kwam op een bijzondere wijze tot deze creatie. Hij hoorde het verhaal dat Willem van Oranje op 10 juli 1584 niet vermoord zou zijn door Balthasar Gerards, maar een natuurlijke dood was gestorven. De 27-jarige Fransman, geboren in Vuillafans, zou dan ook ten onrechte na vier dagen gruwelijke martelingen zijn geëxecuteerd. Dit gebeurde door vierendelen met trekpaarden. De verschillende ledematen werden hierna op de toegangspoorten van Delft ‘tentoongesteld’. Reden genoeg voor La Hey om vier beelden te ontwerpen als ‘eerbetoon’ aan Gerards; ze zijn zo geplaatst dat de Markt het middelpunt vormt. De beelden geven de vier dimensies van ruimte weer, namelijk lengte, breedte, hoogte en diepte. De andere kunstwerken staan in de Schoolstraat (nummer 10) en aan de Nieuwe Plantage (nummer 28). Het beeld dat aan de Zuidwal stond, is verdwenen. Hans la Hey volgde zijn opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten Sinds zijn afstuderen in 1976 werkt hij als beeldend kunstenaar.
Titel: De Waker
Kunstenaar: Henk (Hendricus Johannes) Etienne (1895-1968)
Materiaal: steen
Jaar van plaatsing: 1931
In een nis boven de entree van de Oostpoort staat dit stenen beeld van een man met lantaarn, lans en hond. Het is een creatie van de Delftse beeldhouwer, medailleur en restaurateur Henk Etienne. Hij werd in 1895 in Delft geboren, studeerde aan de Technische Hogeschool en werkte het grootste deel van zijn leven in de Prinsenstad. In Delft staan verschillende kunstwerken van Etienne, waaronder ‘Vrouw met Vlam’ (1930) aan de Oude Delft (zie nummer 4) en ‘Koningin Wilhelmina’ (1938) bij het Koningsplein (zie nummer 22).

#44 Zuidwal

Titel: Sebastiaan
Kunstenaar: Gerhard Marcks (1889-1981)
Materiaal: beton, brons
Jaar van plaatsing: 2007
Sint Sebastiaan, naar wie de Sint Sebastiaansbrug is vernoemd, was in ongeveer 300 na Christus officier in het leger van de Romeinse keizer Diocletanus. Hij was een christen en werd daarom ter dood veroordeeld en met pijlen doorschoten, zoals hij ook is afgebeeld. Dit doodde hem echter niet en hij ging na zijn genezing naar de keizer om hem te wijzen op zijn misdaden. Toen werd hij alsnog gedood. De gemeente kocht het beeld ‘Sebastiaan’ in 1963 om het een plek te geven bij de Sint Sebastiaansbrug. Door de kleine afmetingen (1 meter 34) werd ‘Sebastiaan’ in 1966 op een hoge sokkel geplaatst. Vanwege verbouwing en herstructurering van het Zuidpoortgebied werd het daar weer weggehaald. Sinds 2007 staat het beeld op een lagere sokkel aan de Zuidwal.
Gerhard Marcks (18 februari 1889-13 november 1981) was een beroemde Duitse beeldhouwer , maar hij is ook bekend om zijn tekeningen, houtsneden, litho’s en keramiek. Marcks stierf in 1981 in Burgbrohl, Eifel. Tien jaar eerder werd als eerbetoon het Gerhard Marcks Haus opgericht in Bremen. Dit museum biedt een permanente tentoonstelling van zijn werk. De collectie bestaat uit 12.000 van zijn schetsen en voorbereidende tekeningen, 900 prenten en al zijn sculpturen (ongeveer 350).

#45 Asvest

Titel: onbekend
Kunstenaar: onbekend
Materiaal: verf
Jaar van plaatsing: onbekend
Aan de Asvest (nummer 1, 2 en 3) zijn drie muurschilderingen te bewonderen met als thema’s Delft en dans, in kleur en zwart-wit. De talentvolle streetart-kunstenaars zijn helaas niet bekend.

#46 Ham

Titel: MOMents in Delft
Kunstenaar: Nan Deardorff-McClain
Materiaal: steen, keramiek
Jaar van plaatsing: 2017
Bij de speeltuin aan de Ham, tegenover de Hambrug, staat deze twaalf meter lange, veelkleurige mozaïekwand . De wand toont een brug met daarop een moeder met kinderen en fietsen, onder de brug een zwaan. Links is een bos met bloemen en rechts koeien in de wei afgebeeld.
Het mozaïek is een creatie van de Amerikaans-Nederlandse (Delftse) kunstenares Nan Deardorff-McClain naar een ontwerp van Claudia Latorre. Vrijwilligers van de Stichting Delft MaMa hielpen mee. De wand won de publieksprijs van de Le Comteprijs 2017 van historische vereniging Delfia Batavorum.
Nan Deardorff McClain van Smashing Tiles Mozaiek zet zich vanaf haar komst naar Delft, in 2008, actief in voor stadsverfraaiing. Haar eerste project was een fietswiel dat ze met mozaïeksteentjes versierde en in de vlaggenmast van haar woning aan de Pluympot stak (zie nummer 33). Sindsdien vloeien er ieder jaar nieuwe mozaïeken uit haar handen. Meerdere projecten hebben de Delfia Batavorum prijs (of de publieksprijs van Delft op Zondag) gekregen voor stadsverfraaiing. Haar nieuwste project is de Keramieken Kaart van Delft in de Papenstraat (zie nummer 35).